قواعد مبدأ - وزارت تجارت و صنایع

قواعد مبدأ

در نومبر 2011، هند تعرفه صادرات افغانستان را به صفر فیصد (0%) کاهش داد و پاکستان تعرفه اقلام صادراتی افغانی که در لست حساس اش قرار نداشتند را به 5% کاهش داد. علاوه براین، پاکستان تعداد اقلام موجود در لست حساس خود را تا فبروری 2012، بیست فیصد کاهش خواهد داد.

موافقتنامه سافتا شرایط خاصی را برای تضمین این موضوع تعیین نموده که اجناس صادر شده از کشورهای عضو در همین کشورها تولید، پرورش یا استخراج شده باشد.

این شرایط به نام قواعد مبدأ یاد میگردد. اجناس تولید شده در کشورهای ثالث، بطور مثال، ایران یا جاپان را نمیتوان مجدداً بسته بندی کرد و بعنوان اجناس افغانی به هند فروخت. این کار موجب میشود اجناس مذکور بعلت برخورداری از نرخ های تعرفه پائین میان هند و افغانستان در چوکات سافتا، از مزیت غیرمنصفانه ای برخوردار شوند.

اجناس افغانی یا تولیدشده در افغانستان در صورت آنکه در لست حساس یک کشور عضو سافتا قرار نداشته باشند و در صورت مراعات قواعد مبدأ سافتا میتوانند از تعرفه های پائینتر سافتا برخوردار شوند:

تولید شده در افغانستان

قواعد مبدأ سافتا بسیار سخاوتمندانه هستند. قاعده اصلی آنست که اجناس صادراتی باید تماماً  در قلمرو افغانستان تولید یا استخراج شده باشند. این مسأله طبعاً شامل هر نوع مواد معدنی استخراج شده از خاک افغانستان، حاصلات زراعتی بدست آمده در افغانستان، یا حیوانات پیدا شده یا پرورش یافته در این کشور میگردد.

اما تورید اجناس خارجی و بعد آماده ساختن آن اجناس برای صادرات از طریق عملیه های ساده ای از قبیل موارد ذیل، شرایط سافتا در قسمت قواعد مبدأ را برآورده نمیکند. این عملیه های ساده عبارتند از:

  • شست و شو
  • دسته بندی یا طبقه بندی
  • حفظ یا نمک دود کردن
  • ذخیره یا ترانسپورت
  • یکجا سازی (assembly)، بسته بندی مجدد، برش
  • مخلوط نمودن یا رقیق سازی ساده محصولات.

بطور مثال، بسته بندی مجدد گیلاس های تورید شده از آسیای میانه، شرایط لازم برای برخوردار شدن از تعرفه های پائینتر سافتا را برآورده نمیکند.

ارزش افزایی داخلی لازم در افغانستان

اجناس تولید شده در افغانستان باید روی شان کار صورت گرفته باشد یا پروسس شده باشند. برای آنکه یک جنس افغانی بتواند مشمول تعرفه های پائینتر سافتا گردد، حداقل 30% ارزش صادراتی جنس قبل از ترانسپورت آن (FOB value) باید در افغانستان تولید شده باشد.

این رقم میتواند شامل هزینه مواد اولیه، هزینه های جاری از قبیل کرایه، برق و آب، مالیات و سود باشد. اگر پنجاه فیصد عوامل تولیدی (inputs) از یک کشور عضو سافتا منشأ گرفته باشد، در آنصورت فقط 20% از ارزش صادراتی جنس قبل از ترانسپورت آن لازم است در افغانستان تولید شده باشد. 

تغییر کود چهار رقمی تعرفه جنس

قواعد مبدأ سافتا در صورتی برآورده میشود که ماهیت اساسی جنس صادراتی تغییر کرده باشد. برش چوب ازبکستانی و تبدیل آن به قطعات کوچک چوبی، تغییر کافی در ماهیت محصول محسوب نمیشود تا بتوان تعرفه های پائینتر سافتا را برای آن درنظر گرفت.

ساختن فرنیچر زیبای افغانی با استفاده از چوب تورید شده از ازبکستان، تغییر کافی در ماهیت جنس تلقی میگردد و تعرفه های پائینتر سافتا در مورد محصول مذکور قابل تطبیق است.

کود چهار رقمی ِ HS (سیستم هماهنگ) متعلق به محصول نهایی باید از کودِ HS چهار رقمی محصولات اولیه فرق کند. این امر ممکن است نسبت به مراعات فیصدی لازم عوامل تولیدی افغانی، شرط دشوارتری باشد.

مقدمه ای بر راهنمای سافتا را دانلود کنید تا بشکل عملی، در صفحات 9-8 ببینید این محاسبات چه تأثیری بالای نرخ های تعرفه دارند.

دانلود قواعد مبدأ سافتا

یادداشتی درباره رویه ملی

عدم تبعیض در برابر صادرات افغانستان به کشورهای عضو سافتا

کشورهای عضو سافتا مجاز نیستند با صادرات افغانستان، رویه ای متفاوت با آنچه در مورد اجناس تولید شده داخلی شان دارند درپیش بگیرند. قاعده رویه ملی سافتا میگوید هر کشور عضو باید مطابق با قواعد سازمان تجارت جهانی، با محصولات سائر کشورهای عضو، رویه ملی و مشابه داشته باشد.

رویه ملی بمعنای اینست که با اجناس وارداتی پس از عبورشان از سرحد نباید بگونه ای کمتر مطلوب نسبت به اجناس تولید شده داخلی رویه گردد. رویه ملی، یکی از اصول اساسی و عمده قانون تجارت بین المللی است چون مانع از اِعمال تبعیض در مورد اجناس خارجی پس از عبور شان از سرحد میگردد.