د اقتصادي همکاریو سازمان یا ایکو

د اقتصادي همکاریو سازمان یا (Economic Cooperation Organization)

د اقتصادي همکاریو سازمان ته یوه لنډه کتنه

د اقتصادي همکاریو سازمان یا ایکو چې په ۱۹۸۵ کال کې ایران، پاکستان او ترکیې تاسیس کړی، یو سیمه ییز سازمان دی چې موخه یې د غړیو هېوادو ترمنځ د اقتصادي، تخنیکي او کلتوري همکاریو دودول او پراخول دي. د دغه سازمان موخه په اقتصادي ډګر کې د سوداګریزو خنډونو په لرې کولو سره په سوداګرۍ او د ټرانسپورټي زېربنا په پرمختګ راڅرخي.

د درو بنسټ اېښودونکو غړیو هېوادو سر بېره، اوسمهال د ایکو په سازمان کې اووه نور غړي لکه افغانستان، آذریایجان، قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان، ترکمنستان او ازبکستان شامل دي.

د ایکو سازمان د لسو غړيو له ډلې نه اووه یې په وچه کې ایسار دي او افغانستان یې له ۵ غړیو هېوادو سره پوله لري. د ایکو سازمان په سیمه کې د مجموعي مارکېټ پوتانسیال لږ تر لږه ۴۲۰ میلیونه مصرفوونکي جوړوي. د وګړو د ستر شمېر سر بېره، دا سیمه نور لاملونه لکه غني معدنیات، زراعتي سرچینې او سټراتیژیک موقعیت چې دا ټول د تکامل موندونکو سیالو اقتصادي تړلیو هېوادو لپاره ګټور بلل کیږي.

په ۱۹۹۵ کال کې، د ایکو سازمان غړيو هېوادو د اقتصادي همکاریو یوه سټراتیژې طرحه کړه چې موخه یې په لاندې مواردو راڅرخېدله:

  • د ایکو په سیمه کې د سوداګرۍ په وړاندې په دوامداره توګه د خنډونو لرې کول او سیمه ییزې سوداګرۍ ته وده ورکول،
  • پراخه اقتصادي همکاري چې موخه یې د نړیوالې سوداګرۍ له ودې سره مرسته کول وي،
  • د غړیو هېوادو لپاره د سوداګرۍ غیر عادلانه پالیسۍ او شرایط لرې کول،
  • د نړیوال کېدو په لړۍ یا پروسه کې بشپړه ونډه اخیستل.

د ۲۰۰۳ کال په جولای میاشت کې، د ایکو سازمان د سوداګرۍ یو تړون طرحه کړ چې فرا سیمه ییز او په سیمه کې دننه سوداګري وهڅوي. د دغه تړون موخه د سوداګریزو خنډونو لرې کول او په ۲۰۱۵ کال کې د ایکو په سیمه کې د ازادې سوداګرۍ د سیمې رامنځته کول دي.

د ۲۰۱۰ او ۲۰۱۱ کال ترمنځ، د ایکو سازمان د غړیو هېوادو ترمنځ د سوداګرۍ ټول ارزښت ۵۶ میلیارده امریکايي ډالرو ته ورسېده.